Gebruiksvriendelijk
Usability (gebruiksvriendelijkheid) is een van de vereisten van een goede website. Voor mensen die niet goed kunnen onthouden is het nog belangrijker. Usability is logica. Usability is in een keer begrijpen wat iets is en hoe het werkt. Niet omdat je zo slim bent dat je alles in het leven meteen kunt doorgronden, nee… Omdat het zo logisch in elkaar zit. Wat is logisch? Logisch is ‘net als al het andere’. Alle fietsen hebben een zadel waar je op kunt zitten. Je herkent een zadel meteen, omdat je weet waar het ongeveer zit. Alle huizen hebben een deur. Alle websites hebben een menu. Een onderstreept stukje tekst is een snelkoppeling naar een andere pagina. Het hoofdmenu zit rechts of boven op de website.
Omdat ik op mijn website niet zoveel ruimte heb als hier, leg ik het daar zo uit:
Als u een koffiezetapparaat koopt dat de ene keer thee zet en de andere keer koffie en u kunt er niet achter komen waarom dat zo is dan denkt u dat het apparaat kapot is en gaat u terug naar de winkel.
Ja, het is een enigszins mal voorbeeld. Er zijn geen koffieapparaten die soms thee en soms koffie zetten. De boodschap is dat onverwachte resultaten onwenselijk zijn. Steve Krug zei het heel mooi met de titel van een van zijn usabilityboeken: ‘Don’t make me think’. En hij heeft gelijk. Ik wil niet hoeven nadenken over wat een snelkoppeling is en wat niet. Ik moet namelijk ook al kijken naar de tekst die bij een link staat: moet ik hier klikken of daar? Ik wil niet ook nog hoeven nadenken over wat een knop is en wat niet, wat een advertentie is en wat inhoud van de website is:
Met websites is het net zo. Als een bezoeker niet kan voorspellen wat er gebeurt als hij ergens op klikt, dan denkt hij waarschijnlijk dat de website kapot is. Uw bezoeker gaat dan op zoek naar een website die het wel doet.
Er zijn veel voorbeelden in het ‘echte’ leven. Neem mijn gasfornuis. Ik denk dat we die een jaargeleden gekocht hebben. Misschien wel anderhalf jaar geleden. Voor hen die mij al wat langer kennen: ik kook tegenwoordig toch zo’n vijf keer per week, dus het gasfornuis is niet nieuw. Elke keer als ik ga koken en meer dan 1 pit nodig heb, moet ik nadenken.
Een tijdje geleden heb ik het opgegeven. Ik ben gestopt met proberen het ding te begrijpen. Ik kijk nu gewoon waar de stipjes staan. De bovenste knop is voor de pit rechtsboven. Kijk… dat is logisch. Daar valt niks aan te onthouden. Dat is altijd en overal zo. De eerste knop is voor rechtsboven of linksboven. Ik voorspel dat de tweede knop rechtsonder is: met de klok mee de vier pitten af gaan.
De tweede knop is voor linksonder. Huh? Echt? Bizar! Nou ja, ok. Het is de ‘wok-pit’. Die zal wel de tweede belangrijke in de lijn zijn… Onzin. Misschien doen ze deze wel kruislings. Ook suf, maar goed. Of hebben ze de kleinste pit voor t laatst bewaard… ergens om. Ben benieuwd waarvoor de derde knop is. Ik denk dan linksboven. Vraag me niet waarom, maar het ‘met de klok mee’ zit toch erg in mijn hoofd. Ja, linksboven is dan toch het meest logische.
De derde knop is voor rechtsonder. Ik ben het kwijt. Al meer dan een jaar kook ik op deze pitten. En altijd als ik meer dan een pit nodig heb, moet ik kijken. Ik kan het ook niet in 1 oogopslag zien. Ik ben altijd net een paar seconden bezig om de juiste knop bij de juiste pit te vinden.
Onachtzaam van de ontwerpers. Lastig voor mij. Idioot. Gebruiksonvriendelijk.